White Jade River      
november 2018      






De Alliance of Religions and Conservation, zo meldde SojoNet is vorig jaar oktober weer opnieuw begonnen met anti-illegale kap-activiteiten. Zo zijn cambodjaanse monniken weer een extra ruk aan het touw aan het geven door opnieuw, of op grotere schaal bomen die niet gekapt zouden moeten worden te gaan "wijden".
Naar het gebruik dat in de tachtiger jaren van de vorige eeuw in Thailand werd geďntroduceerd, binden de monniken dan een reep van een (oude) pij rond de boom, maken hem zo als het ware monnik, waarna de boom, zoals (vroeger) ook de monnik fysiek onaanraakbaar wordt.
In Thailand heeft het lang geholpen totdat kappers uitvonden dat er niets gebeurt wanneer je toch zo'n boom kapt — tenzij je natuurlijk op heterdaad wordt betrapt. Of het bomen wijden in Cambodja daarom lang in stand zal blijven, laat staan effectief zal zijn, is zeer de vraag.

Hoewel de geschiedenis van het oude Khmer-rijk niet echt een onderwerp voor deze kolommen is — de Bayon is de enige echte boeddhistische tempel op het Angkor Wat-complex — is het toch interessant te luisteren naar de eerste episode van een gesprek met een viertal deskundigen over het onderwerp Khmer-rijk en de meest recente vondsten en conclusies. In het door de BBC radio uitgezonden 39 minuten durende gesprek met Prof. David Chandler, Dr. Swati Chemburkar, Dr. Kyle Latinis, en Dr. Peter Sharrock wordt weliswaar nog steeds gesproken over de Angkor-gebouwen als "tempels", voorbijgaand aan het feit dat de met pracht en praal omringde koningen toch moeilijk in een houten hut in de dorpen in de omtrek gewoond kunnen hebben, gaat het laatste deel van het gesprek over de eerste voluit boeddhistische Khmer-koning en hoe het toch kwam dat tijdens of na zijn regime het rijk in verval raakte.
Oorlogszuchtig als zijn voorgangers en zijn buren in het huidige Vietnam en het toen Siam genoemde Thailand waren, moet deze laatste koning, geplaatst tegenover de levensregel van (zo mogelijk) geen leven nemen (c.q. doden) gewetensbezwaren hebben gehad. Het is zomaar mogelijk dat hij te aarzelend was en dat de buren daar gebruik van hebben gemaakt.
Het herinnert ons aan een srilankaanse vorst die maar een paar jaar geregeerd heeft; hij trad liever af, en doodde zichzelf liever dan dat hij het zwaard opnam.

Een ander opmerkelijk bewijs dat het toch goedbedoelende viertal geen voldoende kennis van het boeddhisme heeft, is gelegen in hun interpretatie van op het Angkor-complex aangetroffen inscripties.
Van koning Djáya-vŕrman de Zevende, die na zijn dood Mahā-párama-sáugata(1) werd genoemd, en die regeerde tussen ongev. 1181 en 1218, en van zijn familieleden wordt gezegd dat ze heel geleerd waren. De inscripties die ze hier en daar op de muren lieten aanbrengen zijn uitgebeiteld in grammaticaal en anderszins perfect Sanskriet. De foto geeft een fragment van zo'n inscriptie.
Djáya-vŕrman de Zevende, zo zegt het viertal, introduceerde het theravāda in Cambodja. Nu weten we dat het theravāda, zeker zo laat als in de 12de-13de eeuw de taal het Pali hanteerde, dan zou het kunnen zijn dat de koning en zijn familie luisterden naar theravāda-monniken. In dat geval zouden ze kennis hebben kunnen verwerven van het Pali, en opdracht hebben gegeven de inscripties in het Pali uit te laten voeren. Wat we echter zien zijn inscripties in het Sanskriet, en dat doet het vermoeden ontstaan dat het boeddhisme dat de koning en zijn familie kreeg aangereikt het boeddhisme van het mahāyāna was, door een geleerde boeddhist vanuit het hybride "Zijderoute-Sanskriet" opgetekend/herschreven in het zuivere Sanskriet van de vedische geleerden. En wanneer dat het geval is, dan gold in Cambodja wat in zekere zin in het huidige Thailand ook nog geldt: het mahāyāna werd als eerste geďntroduceerd, en werd later opzij geschoven door een veel meer militante vorm van het theravāda.
Djáya-vŕrman de Zevende heeft dat niet meer meegemaakt.
(1) In het klassieke Sanskriet betekenen jaya overwinnaar, en párama de hoogste, de beste, superieur; sáugata is een verbastering van het Pali súgata, Welgegane, een benaming voor Boeddha.



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.

Stichting onder nummer 20138036.