White Jade River      
juli 2018      






Morgan en zijn echtgenote lieten van een reis door Cambodja een mooi en respectvol blog na. De door hen gefotografeerde stoepas van Udng (foto) moeten we maar van niet al te dichtbij bekijken want ze vallen zonder enige twijfel in de categorie zwaar vervallen.
Omdat het met een totaal aan 4.932 stoepas doorheen het land voor een overheid onbegonnen werk is alle reparatiewerken te financieren met staatsmiddelen is inmiddels de direct of indirect betrokken bevolking betrokken bij reparatie en restauratie. Zo meldde Moeun Nhean op 9 juni dat onder leiding van het ministerie voor cultuur en schone kunsten workshops zijn begonnen om vervallen stoepas te repareren en restaureren. Dat neemt niet weg dat de overheid zelf ook nog steeds aan de gang blijft met inzet van specialisten die drie jaar geleden zo maar eens begonnen, en nu beseffen dat ze 't alleen niet aan kunnen.

De Cambodjaanse Kampuchea Krom-gemeenschap, monniken en ongeveer 700 mensen, hebben op maandag [4 juni] de 69ste jaardag herdacht van het verlies, zo noemt Soth Koemsoeun het, van zuidelijk Cambodja aan Vietnam.
De cambodjaanse regering lijkt er geen probleem mee te hebben gehad dat dit als moment van verdriet beschouwde evenement plaatsvond in een buitenwijk van de hoofdstad Phnom Penh, in de aanwezigheid van Samdech (= een titel, hier die van prinses) Sisowath Pongneary Monipong (foto).

De overdracht van het landsdeel aan Vietnam vond plaats op 4 juni 1949. Op dat moment was Frankrijk de koloniale macht. Op die datum, of althans in dat jaar kwam een einde aan wat sinds 1862 Cochinchine werd genoemd. Op 8 maart 1949 werd, zonder kennisgeving aan de monarch van Cambodja, tussen Frankrijk (President Vincent Auriol) en de Nieuwe Associatie van Vietnam (Zuid-Vietnam) een overeenkomst getekend waarin onderandere stond dat de Bao Dai, de koning van Vietnam die tot dan toe in zelfgekozen ballingschap verkeerde, werd uitgenodigd terug te keren onder de belofte dat hij eens weer de vorst over heel Vietnam zou zijn. In eerste instantie was er sprake van "Zuid-Vietnam". Zonder daarover vertegenwoordigers van de op de grens wonende Khmer Krom-gemeenschap in te lichten, tekende Auriol op 4 juni 1949 een wetstekst waarbij een deel van de landstreek Cochinchine werd overgedragen aan de "Bao Dai-regering". Of deze regering op dat moment al gevormd was, is voorlopig niet duidelijk.
Op 3 juli 1953 verklaarde Frankrijk zich bereid de macht over te dragen over de dan min of meer geformeerde landen Laos, Cambodja en (Zuid-)Vietnam. Een jaar later ontving de echtgenote van de dan franse President Ren Coty de "echtgenote van de keizer van Annam" zoals Zuid-Vietnam op dat genoemd werd. Mevr. Nam Phuong Bao Dai en de keizer bezochten op 17 maart 1954 het presidentile paar in het kasteel van Vizille, een maand voor de val van Dien Bien Phu, zo meldt het onderschrift bij de foto. In die jaren kon ieder nederlands kind de naam Dien Bien Phu, synoniem voor de meest verschrikkelijke veldslag in Vietnam, moeiteloos uitspreken, vandaag moeten we even aangeven dat het zo gaat: Djn Bjn Fe.

Opmerkelijk is, zo blijkt uit het boven aangehaalde artikel, dat Frankrijk de heer Tach Setha, vandaag Khmer Krom-representant, best wel toegang wil geven tot de documenten [die bewaard worden in de Nationale Bibliotheek?] die over het onderwerp van landoverdracht gaan, maar wel tegen een prijs van 16.000.
Overigens wordt de datum van 4 juni 1949 ieder jaar gevierd, en sinds tenminste 2013 met genoemde heer Tach Setha als organisator. We gaan geen landkaart vinden waarop Khmer Krom als landsdeel staat afgetekend. Wat Khmer Muni-reangsey lijkt de grootste Khmer-tempel — dus theravāda — in het uiterste zuiden van Vietnam te zijn. Het gebouw lijkt redelijk nieuw te zijn, of tenminste herbouwd in een blonde baksteeen, zoals bouwvakkers het zouden noemen.

De Khmer Krom-problematiek kwam ook naar voren in een artikel in Equal Times waarin staat dat ethnische Vietnamezen in Cambodja geen cambodjaans staatsburgerschap krijgen. Voor zover het levensbeschouwing aangaat komen we de Kaw Dai (schrijf: Cao Dai) tegen, een nieuwe syncretische religie die in het leven is geroepen door de vietnamese overheid: dan hebben we ze allemaal onder n dak, da's makkelijk, maar ook Khmer Krom die dus ooit op de grens van beide landen hun thuisbasis hadden totdat Frankrijk het gebied aan de Bao Dai-regering (de keizer) van Vietnam overdroeg.
Dat vinden de Khmer Krom nog steeds niet goed; in Cambodja kunnen ze hun theravāda-levenswijze volgen — Cambodja is voor zover het boeddhisme aan gaat een theravāda-land, maar in Vietnam, waar het op chinese voet geschoeide mahāyāna in de meerderheid is, met een bodhisattva-interpretatie die de monialen in staat stelt vrij moeiteloos te voldoen aan regeringseisen waar het sociaal werk betreft, hebben de Khmer Krom-monniken, die per definitie niet hands-on bezig zijn het moeilijk — een monnik mag een burgerarbeider geen concurrentie aandoen. Maar overigens mogen boeddhistische monialen, in het Grote n het Kleine Voertuig niet in dienst werken van burgers. Het kan niet vaak genoeg herhaald worden omdat vooral een deel van Noord-Europa meent dat met name vrouwelijke monialen een-op-een gelijk gesteld kunnen worden met katholieke nonnen (nonnetjes in de volksmond, al zijn ze 90, en hebben ze twee professoraten) die zich dubbel buigen om het volk te dienen, uit naam van hun Heer. Zo zijn wij niet. Integendeel.



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.

Stichting onder nummer 20138036.