White Jade River      
oktober 2018      






Rond 25 september gaf Zoketsu Norman Fischer, een van de zen-leraren van Amerika, een lezing over de Pari-nibbána soetta (= leerrede) uit de Dīgha Nikāya (de "grote verzameling") van het theravāda-boeddhisme. In het Hybrid Sanskrit, dat grofweg wordt gevolgd door het mahāyāna, is er een tekst die kortweg de Parinirvana Sutra wordt genoemd. Beide teksten gaan over de laatste dagen van Boeddha, maar inhoudelijk zijn ze erg verschillend. De zen-leraar gaf die lezing in het Seattle Insight Meditation. Hier is dus een bijdrage in het engels; niet iedereen zal het kunnen volgen.

Dat een zen-leraar ingaat op de soetrische literatuur is op zich al opmerkelijk. Dat hij als zen-leraar, dus in feite als mahāyānist, in een theravāda-setting ingaat op hun eigen canonieke traditie mogen we misschien zien als een gebaar van medeleven met een gemeenschap(je) waar wellicht niet alle dagen een deskundig leraar rondgaat. Dat gezegd zijnde spreekt hij vanuit het mahāyāna hij heeft het over de tathágata-gŕrbha, een concept dat volkomen onbekend is in het theravāda. Hij vertaalt het met "boeddha-natuur". Oké, goed, is ook een optie.
In ieder geval in zijn inleiding meldt Zoketsu specifiek Boeddha's aanbeveling "meisjes en vrouwen" met respect te behandelen. Laten we zeggen dat het thema leeft, op dit moment.

Overigens spreekt hij de naam van de besproken volksstam, de Vrjis of Vádjis verkeerd uit, en ook die van de monnik Ānanda (niet anánda, maar aaaananda), maar dat is kenmerkend voor de westerse en de Himalaya-sprekers; ze hebben het uit de boeken, en niet uit de mond van leraren die uit de taalgroep komen waar die canonieke werken ooit werden opgetekend.

Aangekomen bij het tekstgedeelte in ondergenoemde Thanissaro's online-tekst citeert hij Sister Vajira, een duitse non die vrij vroeg naar Sarnath trok en daar de hele tekst vertaalde. Sister Vadjiira had vanuit haar omgeving in Duitsland al meegekregen dat een deel van het mahāyāna-boeddhisme meent dat er een "verborgen leer" is, en dat het theravāda het daar niet mee eens is; volgens deze laatste stroming ligt de hele leer van Boeddha aan het daglicht, en is er niets verborgen, om letterlijk een deel van deze tekst te citeren.

Zoketsu Norman Fischer citeert dus haar vertaling. Kort samengevat: Ānanda, wat verwacht de gemeenschap nog meer van mij. Ik heb nu alles uiteengezet, het esoterische en het exoterische.
Thanissaro bhikkhu, die Sister Vadjiira's vertaling online zette, heeft een aantal technische termen van commentaar voorzien, maar heeft het "esoterische" en het "exoterische" over het hoofd gezien, of is er niet uitgekomen en heeft wijselijk gezwegen. Tot beider verdediging moet gezegd worden dat ze wat dit betreft dezelfde woorden gebruiken als de srilankaanse monnik Pategáma Ńana-ráma wiens "esoteric" en "exoteric" waardig zijn bevonden om gepubliceerd te worden in een Buddhanet-uitgave.

In de Pali-vesie staat er letterlijk:
Desito Ānanda mayā dhammo anantaram abāhiram karitvā natthi
Ānanda tathāgatassa dhammesu acariyamutthi.

Anŕntaram (mijn klemtoon-indicatie) betekent zonder eind, uitputtend.
Abāhiram staat voor "het innerlijk en het uiterlijk."

Boeddha zegt hier dus dat hij het in zijn leringen zowel heeft gehad over dat wat in ons binnenste omgaat, als over dat wat we in de buitenwereld waarnemen. Daar zijn woorden als "esoterisch" en "exoterisch" dus niet op van toepassing.

Norman Fischer eindigt deze eerste voordracht met een cliffhanger, de woorden over het "een eiland voor jezelf" zijn, deze dagen opnieuw door "mindfulness" "instructeurs" omgebogen tot het op het westerse halfrond tot kunst verheven navelstaren. Ergens begin oktober zal deel twee van Fischer's behandeling van onderandere dit thema wel online verschijnen.

Een ander aspectje van onbekend zijn met de cultuur waarover Norman spreekt, is dat hij niet begrijpt waarom Boeddha al die voettochten doorheen het land hield. Waarom deed hij dat? Welnu, hij en zijn medemonniken waren, letterlijk vertaald, "thuislozen", zoals nagenoeg alle asceten uit hun tijd thuislozen waren, personen die het "niet hechten" letterlijk in praktijk brachten door niet te streven naar een warm en zacht holletje, een thuis, waarin je je kan verschuilen. We zullen in de loop van oktober dan ook kunnen vaststellen of Norman Fischer dit aspectje weet te betrekken bij de behandeling van bovengenoemde cliffhanger.
de Parinirvana/Parinibbana soetra/soetta

Terug naar de voorpagina

naar het White Jade River-blog

Words in picture-blog



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.

Stichting onder nummer 20138036.