White Jade River      
juli 2019      






Hear the Wind Sing

In een vraaggesprek met een medewerker van Kyodo News had auteur Haruki Murakami het vrij uitvoerig over een van zijn inspiratiebronnen, de 18de-eeuwse schrijver Ueda Akinari.
Murakami: Mijn vader's thuisbasis is een tempel in de Jōdō-shu (Reine Land-traditie) in Kyōto. En ja, toen hij overleed reciteerde een priester uit die school een boeddhistische soetra (leerrede). In gesprek met de priester ontdekte ik dat Akinari's graf op het terrein van zijn tempel lag, en ik vroeg of hij het me wilde aanwijzen. Op de grafsteen was een krab uitgebeiteld. Toen ik vroeg waarom, vertelde hij me dat Akinari — altijd cynisch — op zijn sterfbed gewenst had dat op de grafsteen iets afgebeeld zou worden dat alleen maar zijwaarts (schuins) kan bewegen.

Murakami's roman Hear the Wind Sing was op 5 juni 40 jaar oud.

Martin Lister and His Remarkable Daughters

Niets met boeddhisme heeft een artikel over de Brit Martin Lister en zijn dochters Susanna en Anna te maken die hij in dienst nam als meester-gravure-werkers.
Het artikel over de 17de-eeuwse "naturalist" zoals het in het Verenigd Koninkrijk heet (hoe lang nog Verenigd ?) doet ook verslag over zijn verblijf aan de hogeschool te Montpellier waar hij, als gevolg van Protestantenvervolging met als mede-oorzaak de Anglo-Hollandse Oorlog, in 1666 zijn studie en onderzoek moest onderbreken.
Anna Marie Roos' "Martin Lister and His Remarkable Daughters: the Art of Science in the Seventeenth Century", schijnt vlot leesbaar te zijn, alhoewel de recensent klaagt dat de helft van het boek voor het levensverhaal van Lister zelf wel wat veel van het goede is.
We zijn gewend aan de werken van Charles Darwin, en zien daarbij het gemartel over het hoofd van zijn generatiegenoten en wie hen voorgingen. De Kerk kon niet (helemaal) meer gelijk hebben, maar wat dan wel. Lister geloofde nog in "een hand van boven" zoals het heet. Dat de spin nog wel eens mis schoot bij het uitwerpen van een spinnedraad, d.w.z. dat een draad bleef zweven en zich nergens aan hechtte, was voor Lister aanleiding om een "dat komt er van" op te merken aan het adres van de ongelovige “who consult not the Stores of Nature, but their own phancy” (fancy).

Prof Thapar, de aryans en het hindutva

Niet om de man op te hemelen — hij zit er ook wel eens naast, wat hij weet over de westers-christelijke cultuur, zijn problematische, want anti-historische opvatting over de vedas — maar de heer Rajiv Malhotra komt toch de eer toe om dan toch maar kritiek te durven uiten op een paar concepten die de in haar land zeer vereerde Prof Rómila Thapar aandraagt.
Uit deel 3 in een serie van vijf korte videos wordt duidelijk dat Prof. Thapar ten onrechte stelt dat het woord aryan voorkomt in de (naar mijn opvatting) pré-hindu vedas. Verder positioneert ze diezelfde vedas, getuige een fragment uit deel 2 van genoemde serie van 5, in de tijd van Boeddha. Daarin staat ze alleen. Anderen gaan voor het ontstaan ervan veel verder terug in de tijd. Ook met betrekking tot de connectie tussen het concept aryan en de Harappan-cultuur blijkt ze er naast te zitten, en als laatste verbindt de professor aryan met de hindutva-ideologie, die ideologie die buiten India hindu-nationalistisch genoemd wordt. Dhr. Malhotra's bijdrage wordt royaal geïllustreerd met fragmenten van toespraken van Ms Thapar. De luisteraar (die het engels machtig is) kan daarom de uiteenzetting naar zijn waarde en waarheid controleren.
De westerse, en zeker nederlandse gemeenschap zal prof Thapar op handen willen dragen omdat zij pleit voor inclusiviteit. Dat is dan prijzenswaardig, maar meegenomen moet worden dat prof Thapar haar pleidooi op aannames, danwel op onvolmaakte bronnen baseert. Zou ze verschillende delen van 's-lands geschiedenis met een meer op feiten en tekstkritisch gebaseerd onderzoek benaderen, dan zouden haar woorden over inclusiviteit nog meer kracht hebben.

En wanneer we dan toch aan het stoken zijn, kijk dan ook even naar de videos die Koenraad Elst online heeft gezet — https://www.youtube.com/watch?v=JZiTdTDrrQI (19 minuten) en https://www.youtube.com/watch?v=XEgZ5jGfRhw (7 minuten). Hij heeft hierbij 2 camera-instellingen gebruikt, maar slechts 1 applaus-fragment gedownload. En ook hij maakt gebruik van een geautomatiseerde functie waarbij enig commentaar op zijn Youtube-file binnen een paar seconden wordt opgevolgd door een of meer halleluja-berichten, verzonden door we weten niet wie.


De heer Elst is nog van de oude stempel (aantrekken-afstoten) wanneer hij Boeddha "every inch a Hindu" noemt — quelle folie. Om zijn betoog te illustreren gebruikt hij drie voor het doel geschikt gemaakte uitspraken van de zeven die Boeddha uitsprak ten overstaan van de confederatie de Vàdjis (Vajji). Oppervlakkig gezien toont Boeddha zich daar op sociaal-maatschappelijk vlak, niet op het levensbeschouwelijke, als een behoudzuchtige conformist. Dat brengt de heer Elst er dus toe hem "every inch a Hindu" te noemen. Dus hinduïsme, in zijn ogen, is een behoudzuchtige maatschappijvisie, en geen levensbeschouwing die hier en daar "science of the mind" genoemd wordt. Tegelijkertijd verwijt hij zowel het navayāna als de indiase academici die zich met boeddhisme bezighouden dat zij Boeddha alleen voorstellen als een sociaal-revolutionair, en niet als een stichter van een levensbeschouwing. En toch indoloog zijn die veel van de religieuze Sanskriet-literatuur weet.
Goed, de Vajji: Het advies aan de Vajji (ook wel Vrijji) werd gegeven op het moment dat de confederatie aangevallen zou worden. Het "systeem" omgooien en nieuwe wetten en gebruiken introduceren was op dat moment niet erg opportuun.

De heer Elst is dan weer wel erg overtuigend wanneer hij het begin van de vedas op zo'n 2000 vC stelt, in de bronstijd, zo voegt hij er aan toe, en niet nog een 1000 jaar eerder zoals de traditionalisten dat stellen.

Maar overigens zou hij geen conflatie van yoga en boeddhisme moeten verkondigen (in nog een andere hier niet getoonde video).
Daarin heeft prof Rómila Thapar dan weer wel volstrekt gelijk: wanneer iemand, Boeddha, het zo fundamenteel oneens is met de belangrijkste themas van het filosofisch-religieuze systeem waarin hij opgroeide, dan kan hij als kind wel als hindu zijn gestart, maar is als niet-hindu geëindigd.
verder
Publicaties


Terug naar de voorpagina

white jade river-blog

words in picture-blog



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.

Stichting onder nummer 20138036.