Moeilijke woorden

links | boekenlijst | beeld en geluid Terug naar nieuws over boeddhisme, pagina 1

Het woord

Uitspraak

Betekenis

Ajahn Adjáán Thaise vorm van het Sanskriet en Pāli Achariya. Spreek Atsjárie-ja. Zie onder.

ārama áárama Het Pāli-woord ārama kan kort vertaald worden met "lusthof". Er wordt een park mee bedoeld dat gereserveerd is als verblijfplaats voor monniken of nonnen. Het mag niet verward worden met het Sanskriet-woord áshram dat in één van de twee betekenissen letterlijk hetzelfde betekent, maar dan als oord waar het hinduďsme beleden wordt, al dan niet onder leiding van een "swami" of "guru". Een Kleine Voertuig-boeddhist (theravāda) gaat naar een ārama; een volgeling van het hinduďsme gaat naar een ashram.

Ashin Asjien Het birmese ashin = Achariya in het Sanskriet en Pāli: leraar

atta / atma idem Devdutt Pattanaik over het Sanskriet-woord ‘atma’ zoals het gezien wordt in het hinduďsme: "It is often translated as soul and/or spirit in English. These two words are often used interchangeably. Yet these words have different roots and meaning. Spirit comes from Greek mythology. Soul comes from Christian mythology. Atma comes from Hindu mythology.
(zie voor hinduďsme: http://www.mid-day.com/articles/atma-is-not-quite-spiritual/16382180#sthash.VYE9dPmo.dpuf"self")


Bhakti Bhŕkti Devotie. Vanaf de 7de eeuw in het zuiden van India ontstaan als neo-hinduďstische verering waarbij het object van verering "de godin" (dévi) is, maar ook andere namen draagt.

Bhante Bhante (h uitspreken) Eerwaarde

Bhiksu / bhiksuni (Sanskr.),
Bhikkhu / bhikkhuni (Pāli)

Bhiksjoe, bhiksjoenie,
bhiekoe, bhiekoenie
Volledig gewijdden (m/v) in de theravāda-stroming


bidden/reciteren idem De nederlandstalige wereld verdomt het om het reciteren dat boeddhisten doen anders te benoemen dan "bidden". "Bidden", in de strikte betekenis van het woord, is iets voor jezelf vragen: geef me dit, doe dat voor mij. Het reciteren dat boeddhisten doen, is het reciteren van verzen en mantras die de wereld als onderwerp hebben: laat er vrede zijn, laat het iedereen goed gaan.

Bodhgaya
uitspraak De plaats waar de historische Boeddha Verlichting behaalde, respectievelijk Ontwaakte

bodhi boodie Verlichting, Ontwaken. De Sanskriet stam is buddh: wijsheid.

Brahma bráma of braama. uitspraak. Oud-Indiaas begrip/godheid dat in sommige hindukringen gelijkgesteld wordt aan het Al, god genoemd, en in het boeddhisme een van de hogere, zij het uitdrukkelijk vergankelijke, goden is. Samen met de andere godheid Indra zou het volgens het boeddhisme Bráhma zijn geweest die Boeddha Gótama, Gáutama, of Sakyamuni bij zijn geboorte opving opdat hij niet meteen met de aarde in aanraking hoefde te komen.

deva

deeva, deewa of deev

Zie de betreffende pagina

dhamma / dharma

idem met uitgesproken h

Zie de betreffende pagina

esoterie / esoterisch Binnen het boeddhisme is esoterie dat gedeelte van de filosofie-praktijk waar een vooropleiding in de basis-concepten van het boeddhisme voor nodig is, en die in principe alleen wordt overgedragen op diegenen die deze vooropleiding achter de rug hebben, soms in een geformaliseerde leerling-leraar relatie, soms ook niet. De wikipedia-pagina over esoterisch boeddhisme trekt de grens te nauw en betrekt het uitsluitend op het tantrisme. Ook de Japanse uchiyama-pagina is eenzijdig.

ghat idem Woord uit de indiase talen. Oversteekplaats, bergpas, front van een klip boven laagland.

indigeen Indigeen betekent "eigen aan het land". Wanneer hier het woord "indigeen" wordt gebruikt, betekent het dat het om iets niet boeddhistisch' gaat.

Jātaka Djaataka "Geboorteverhalen"; vertellingen over Boeddha's vroegere levens, voordat hij Boeddha werd.

Jōdō Shinshu Djoodoo sjiensjoe De Ware Leer of School (shu), of de Geloofsleer, of de Leer van het Gemoed (shin) van het Reine Land (Jōdō)

Jogye uitspraak: Djogjae De naam van de grootste boeddhistische Orde in Korea

martelaar geen vertaling Zie het blog Words in Picture

medelijden geen vertaling Zie het blog Words in Picture

mind idem Zie het blog

Murugan mňeroe-gan - g als in 'good' Tamil-god van oorlog, schoonheid, en de zon. De tamilreligie is een vorm van hinduďsme.

Nayaka Mahā Thera Náyaka Mahā Teera Náyaka: leider, gids; Mahā: groot; Thera: Ouderling (meer dan 12 monniksjaren). Termen uit het Pāli-boeddhisme.

navayana naava jaana De naam die indiase theravāda-monniken die voortkomen uit de bevolkingsgroep van B.R. Ambedkar aan zichzelf en hun sub-stroming geven. Ze wijzen de naam "dalit-monniken" af; ze vinden dit denigrerend.

Phra prŕ Thais voor 'monnik'.

Puja póedja zie deze pagina

Rōshi, Sensei Rosjie, sensei Rōshi. Letterl.: 'oude meester'. Titel van een japanse zenmeester die officieel "overdracht" heeft gekregen en leraren (sensei) mag benoemen.
Sensei betekent letterlijk: Diegene die eerder tot geestelijke wasdom is gekomen dan anderen.


Sakyamuni uitspraak De wijze (muni) van de Sakya-clan; de historische Boeddha.

sangha sang-ha Religieuze gemeenschap binnen het jaďnisme en het boeddhisme. Leenwoord uit het jaďnisme dat ouder is dan het boeddhisme.

Sayadaw Sŕja-dô Birmees voor Oudere Leraar.

seculier boeddhisme Burgerinitiatieven die geen rechtstreekse verbinding (meer) hebben met traditie- of sub-traditie- stichters of vertegenwoordigers van zo'n traditie of sub-traditie. Initiatieven die zich richten op het onmiddellijke welbevinden, niet op het bereiken van een levensbeschouwelijk doel.


Shih ongeveer shůh Afkorting van het chinese fashih, dharmapersoon; fa = dharma; shih of shi = persoon of leraar

Shingon Sjien-gňn (g als in 'good') Betekenis: "Het ware woord", een japanse boeddhistische-esoterische richting.

Shōnin Sjoonien Japanse titel voor een lekenpriester en/of lekenmonnik.

sunim soeněem Beroepsaanduiding voor koreaanse moniaal (m/v)

sūtra (sanskr.) / sutta (pali)
soetra / soetta
soeoetra / soeta In het klassieke, niet-boeddhistische, Sanskriet een kort aforisme. In die zin moet de vietnamese uiting "88.000 sūtra" begrepen worden: zoveel duizend korte zinnetjes in het vanuit het Sanskriet binnengebrachte mahāyāna-idioom. Binnen het boeddhisme is een sūtra, resp. sutta een Leerrede die veelal begint met "aldus heb ik het gehoord."

Tathāgata tathaagata; uitspraak Sanskriet/Pāli: letterlijk "zo-gekomen" en/of "zo-gegaan": Boeddha. Zie ook de Lankāvatāra soetra, tekst 57 en het Words in picture-blog

Thera teera Pāli (theravāda) term voor "ouderling", een monnik met meer dan 12 monniksjaren

Thich
thig (g als in 'good') Volledig gewijdde in de vietnamese mahāyāna-stroming (m/v)

tirthankara tirt-ŕnkara "oversteker" van de rivier" (tirth = fjord of aanlegplaats). Titel van jaďn-heilige. Zie voor jaďnisme het lemma op deze pagina.

upasampada oepa-sampadá Hogere wijding

Vairocana Vaj-róó-tsjana. Géén klemtoon op tsja. Betekenis: "Groot Licht", "Grote Helderheid", "Grote Zon". De naam van de oerboeddha of boeddhaschap als zodanig. Een Mahāyāna-opvatting, hoewel niet algemeen aanvaard.

Veda / vedisch veeda / veedies De leer die aan de basis ligt van het hinduďsme, dus niet van het boeddhisme. Er zijn binnen de canon van het vroege boeddhisme verwijzingen naar de veda. Die verwijzingen zijn zonder uitzondering een afwijzing van het vedische, en/of een nieuwe inhoud geven aan oude vedische begrippen.

Vihāra, wat, tazaung vihaara (vihāra = Pāli en boeddhistisch Sanskriet; wat = thais; tazaung = birmees.)Tempel-, kloosterterrein in India en Zuidoost Azië. Oorspronkelijk "tuin" of "lustoord".

vinaya vinaya Geformaliseerde set regelgeving voor monialen. Met uitzondering van de vier hoofdregels verschillen deze sets lichtjes van elkaar, afhankelijk van de stroming waarbinnen ze gelden. Het theravāda of Zuidelijke boeddhisme heeft 127 regels; het aantal regels dat vastgesteld werd door de Dharma-goepta traditie heeft er 143. Zie ook Mahāyāna and Hīnayāna Ordination

wat wat. Zie vihāra

Achtervoegsel -ius, respectievelijk -zi in Chinese namen Confucius = Kongzi Mencius = Mengzi

Uitspraak van moeilijke namen.
Houd u aan deze uitspraken; er zijn er online tientallen die er goed naast zitten
Avalokitesvara = uitspraak Quanyin = uitspraak


Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds mei 2004.

Stichting onder nummer 20138036.